Udział rodziców w rozwoju sensomotorycznym dziecka – ocena czynników wspierających i utrudniających / Parental involvement in the sensomotor development of children – assessment of supportive and hindering factors

Abstract

Prawidłowy rozwój dziecka zależy od potencjału biologicznego i wpływu środowiska kształtującego ten rozwój. Bodźce pochodzące z własnego organizmu dziecka lub bodźce zewnętrzne o różnym charakterze (biologicznym, fizycznym, wyzwalającym czy społecznym) rejestrowane i przetwarzane przez układ nerwowy podlegają samoregulacji i ukształtowaniu adekwatnej odpowiedzi. Prawidłowa stymulacja wszystkich zmysłów dziecka, uważne obserwowanie objawów zaburzeń integracji sensorycznej i wczesna interwencja – zapewniają jego prawidłowy rozwój. Kluczową odpowiedzialność za ten proces, także za współpracę z pedagogami i terapeutami ponoszą rodzice. Celem podjętych badań było wskazanie zakresu świadomego udziału rodziców w procesie rozwoju integracji sensorycznej ich dzieci oraz identyfikacja deficytów w tym obszarze. Materiał stanowiły wyniki obserwacji 150 dzieci w wieku od 0 do 7 lat, dokonanych przez rodziców i opiekunów (n=87). W badaniu zastosowano metodę sondażu diagnostycznego. Posłużono się techniką ankiety oraz standaryzowanym kwestionariuszem integracji sensorycznej (SI) autorstwa Małgorzaty Kargi. Zebrane dane poddano analizie ilościowej i jakościowej. Do weryfikacji zależności pomiędzy badanymi zmiennymi wykorzystano test Chi kwadrat przy p≤0,05. Styl życia około 50% matek badanych dzieci budził zastrzeżenia. Ponad połowa ciąż była powikłana, mimo to większość porodów przebiegła naturalnie i bez komplikacji. Wszystkie noworodki oceniono wysoko w skali Apgar (9,14±1,31). Rodzice ocenili rozwój psychoruchowy dzieci jako mieszczący się w normach rozwojowych, mimo, że według kwestionariusza SI zarejestrowano opóźnienia w osiąganiu „kamieni milowych”. Ocena tym narzędziem wykazała zaburzenia rozwojowe u 22,7% badanych. Przeprowadzone analizy wykazały, że u około co czwartego dziecka obserwuje się opóźnienia w „kamieniach milowych”, co drugie demonstruje zaburzone zachowania ruchowe. Wykazano istotny związek stylu życia matek i przebiegu okresu noworodkowego z występowaniem zaburzeń integracji sensorycznej. Rodzice nie wykorzystali wszystkich sposobów stymulacji rozwoju ruchowego dzieci i nie wszystkie dzieci konsultowali z fizjoterapeutą (co trzecie dziecko nie uzyskało wsparcia specjalisty).

The proper development of a child depends on their biological potential and the influence of the environment shaping that development. Stimuli originating from the child’s own body or external stimuli of various kinds (biological, physical, triggering, or social) recorded and processed by the nervous system are subject to self-regulation and the formation of an adequate response. Proper stimulation of all the child’s senses, careful observation of symptoms of sensory integration disorders, and early intervention ensure the child’s proper development. Parents bear the key responsibility for this process, including cooperation with educators and therapists. The aim of the study was to indicate the extent of parents’ conscious participation in the process of their children’s sensory integration development and to identify deficits in this area. The material consisted of the results of observations of 150 children aged 0 to 7 years, made by parents and caregivers (n=87). A survey technique and a standardized sensory integration (SI) questionnaire developed by Małgorzata Karga were used. The collected data were subjected to quantitative and qualitative analysis. The Chi-square test at p≤0.05 was used to verify the relationship between the variables studied. The lifestyle of about 50% of the mothers of the children studied raised concerns. More than half of the pregnancies were complicated, yet most births were natural and without complications. All newborns scored high on the Apgar scale (9.14±1.31). Parents assessed their children’s psychomotor development as within the developmental norms, even though the SI questionnaire recorded delays in reaching “milestones”. Assessment with this tool revealed developmental disorders in 22.7% of the subjects. The analyses showed that approximately one in four children showed delays in “milestones”, and every second child demonstrated impaired motor behavior. A significant relationship was found between the mothers’ lifestyle and the course of the neonatal period and the occurrence of sensory integration disorders. Parents did not use all methods of stimulating their children’s motor development and did not consult a physiotherapist for all children (one in three children did not receive specialist support).