Cyfrowe platformy e-commerce a bezpieczeństwo finansów publicznych – wybrane problemy systemowe / Digital E-commerce Platforms and Public Financial Security – Selected Systemic Problems

Abstract

Celem rozdziału jest analiza roli cyfrowych platform e-commerce w systemie bezpieczeństwa finansów publicznych, ze szczególnym uwzględnieniem identyfikacji ryzyk fiskalnych wynikających z platformowego modelu handlu oraz oceny skuteczności instrumentów prawnych ograniczających te zagrożenia, zwłaszcza w obszarze podatku VAT oraz należności celnych. Problem badawczy sformułowano: w jakim stopniu rozwój cyfrowych platform e-commerce wpływa na poziom bezpieczeństwa finansów publicznych? W rozdziale przyjęto hipotezę, że cyfrowe platformy e-commerce, ze względu na skalę działalności, transgraniczny charakter obrotu oraz centralizację danych transakcyjnych, stały się kluczowym elementem systemu ochrony bezpieczeństwa finansów publicznych, jednak obowiązujące regulacje prawne jedynie częściowo odpowiadają na rzeczywiste przesunięcie ryzyk fiskalnych z poziomu podatników na poziom architektury platform cyfrowych. W opracowaniu zastosowano metodę dogmatyczno-prawną, uzupełnioną analizą funkcjonalną oraz odniesieniami do praktyki stosowania prawa i regulacji unijnych w zakresie opodatkowania transakcji e-commerce i poboru należności publicznoprawnych. Przeprowadzona analiza pozwala stwierdzić, że rozwój handlu elektronicznego prowadzi do systemowego przekształcenia mechanizmów poboru danin publicznych, w którym kluczową rolę zaczynają odgrywać platformy e-commerce jako podmioty gromadzące dane i pośredniczące w transakcjach, natomiast skuteczna ochrona bezpieczeństwa finansów publicznych wymaga dalszego rozwoju regulacji prawnych, zwiększenia obowiązków informacyjnych i raportowych platform oraz zapewnienia rzetelności danych transakcyjnych przy jednoczesnym zachowaniu równowagi między efektywnością fiskalną a zasadą proporcjonalności regulacji.

The aim of the chapter is to analyze the role of digital e-commerce platforms in the system of public finance security, with particular emphasis on the identification of fiscal risks resulting from the platform trading model and the assessment of the effectiveness of legal instruments to mitigate these threats, especially in the area of VAT and customs duties. The research problem was formulated: to what extent does the development of digital e-commerce platforms affect the level of security of public finances? The chapter hypothesizes that digital e-commerce platforms, due to the scale of their operations, cross-border nature of trade and centralization of transaction data, have become a key element of the system of protection of public finances, but the current legal regulations only partially respond to the actual shift of fiscal risks from the level of taxpayers to the level of digital platform architecture. The study uses the dogmatic and legal method, supplemented by a functional analysis and references to the practice of applying EU law and regulations in the field of taxation of e-commerce transactions and collection of public law receivables. The analysis allows us to conclude that the development of e-commerce leads to a systemic transformation of the mechanisms for collecting public levies, in which e-commerce platforms as entities collecting data and intermediating in transactions are beginning to play a key role, while effective protection of the security of public finances requires further development of legal regulations, increased information and reporting obligations of platforms and ensuring the reliability of transaction data while maintaining a balance between fiscal efficiency and the principle of proportionality of regulation.