Ból krzyża jako zagrożenie zawodowe pracowników ochrony zdrowia – przegląd narracyjny / Low back pain as an occupational hazard for healthcare workers – a narrative review

Abstract

Ból dolnego odcinka kręgosłupa (ang. low back pain – LBP) stanowi istotny problem zdrowotny na świecie, a jego znaczenie rośnie również wśród pracowników ochrony zdrowia. Grupy zawodowe takie jak pielęgniarki, fizjoterapeuci i ratownicy medyczni są szczególnie narażone na występowanie LBP z uwagi na charakter wykonywanej pracy – częste podnoszenie pacjentów, przebywanie w wymuszonej pozycji ciała czy powtarzalność ruchów. Celem niniejszego przeglądu narracyjnego jest przedstawienie aktualnego stanu wiedzy na temat LBP jako zagrożenia zawodowego w tej grupie, z uwzględnieniem czynników ryzyka, danych epidemiologicznych oraz możliwości profilaktyki. Praca omawia fizyczne, psychospołeczne i indywidualne determinanty LBP, które mogą wzajemnie na siebie oddziaływać. Szczególną uwagę poświęcono strategiom prewencji, takim jak ergonomiczne szkolenia stanowiskowe, stosowanie sprzętu wspomagającego, programy wzmacniające mięśnie tułowia oraz wsparcie organizacyjne i psychologiczne w miejscu pracy. W podsumowaniu wskazano, że pomimo dostępności skutecznych rozwiązań, ich wdrażanie jest często niewystarczające. Konieczne jest więc kompleksowe podejście łączące działania fizyczne, edukacyjne i systemowe, aby skutecznie przeciwdziałać skutkom LBP wśród pracowników ochrony zdrowia.

Low back pain (LBP) is a significant health problem worldwide, and its importance is also growing among healthcare workers. Professional groups such as nurses, physiotherapists, and paramedics are particularly vulnerable to LBP due to the nature of their work, which involves frequent lifting of patients, staying in forced body positions, and repetitive movements. The aim of this narrative review is to present the current state of knowledge on LBP as an occupational hazard in this group, considering risk factors, epidemiological data, and prevention options. The chapter discusses the physical, psychosocial, and individual determinants of LBP, which may interact with each other. Particular attention is paid to prevention strategies such as ergonomic workplace training, the use of assistive equipment, trunk muscle strengthening programs, and organizational and psychological support in the workplace. In conclusion, it is pointed out that despite the availability of effective solutions, their implementation is often insufficient. A comprehensive approach combining physical, educational, and systemic measures is therefore necessary to effectively counteract the effects of LBP among healthcare workers.