Zaufanie i lęk wobec sztucznej inteligencji – psychologiczne mechanizmy a odpowiedzialne wdrażanie technologii / Trust and Fear of Artificial Intelligence – Psychological Mechanisms and Responsible Implementation of Technology

Abstract

Celem rozdziału jest przedstawienie psychologicznych mechanizmów determinujących postawy wobec sztucznej inteligencji oraz określenie ich konsekwencji dla odpowiedzialnego i bezpiecznego wdrażania technologii w życie społeczne. Problem badawczy koncentruje się wokół pytania: jakie mechanizmy psychologiczne determinują postawy wobec AI oraz wpływają na odpowiedzialne i bezpieczne wdrażanie tej technologii w kontekście społecznym? Opracowanie ma charakter teoretyczny i opiera się na analizie aktualnej literatury z zakresu psychologii społecznej, poznawczej oraz interakcji człowiek – technologia. Przeprowadzone rozważania wskazują, że zaufanie i lęk wobec AI mają wspólne źródła psychologiczne, lecz mogą prowadzić do przeciwstawnych postaw, tj. od gotowości do współpracy po unikanie technologii. Zrozumienie tych procesów jest kluczowe dla wspierania odpowiedzialnego wdrażania sztucznej inteligencji w społeczeństwie.

The aim of this chapter is to present the psychological mechanisms that determine attitudes toward artificial intelligence and to define their consequences for the responsible and safe implementation of technology in social life. The research problem is: What psychological mechanisms determine attitudes toward AI and influence the responsible, safe implementation of this technology in a social context? The study is theoretical and based on an analysis of current literature in social and cognitive psychology and humantechnology interaction. The considerations presented indicate that trust and fear of AI have common psychological sources, but can lead to opposing attitudes, i.e., from a willingness to cooperate to avoidance of technology. Understanding these processes is key to supporting the responsible implementation of artificial intelligence in society.