Wpływ diety ketogenicznej na mikroflorę jelit / The Effect of the Ketogenic Diet on the Intestinal Microflora

Abstract

Dieta ketogeniczna (KD) jest sposobem żywienia charakteryzującym się bardzo niską podażą węglowodanów, wysokim udziałem tłuszczów oraz umiarkowaną ilością białka. W ostatnich latach zyskała ona znaczną popularność nie tylko w leczeniu padaczki lekoopornej, ale również jako metoda wspomagająca terapię otyłości, insulinooporności, cukrzycy typu 2 oraz wybranych schorzeń neurologicznych. Coraz więcej badań wskazuje, że jednym z istotnych mechanizmów działania diety ketogenicznej jest jej wpływ na skład i funkcjonowanie mikrobioty jelitowej. Celem rozdziału było przedstawienie aktualnego stanu wiedzy dotyczącego oddziaływania diety ketogenicznej na mikrobiotę jelitową oraz ocena znaczenia tych zmian dla zdrowia metabolicznego. Analizę przeprowadzono na podstawie publikacji naukowych z lat 2015-2025, dostępnych w bazach PubMed, Scopus, ScienceDirect oraz Google Scholar. Wyniki badań wskazują, że stosowanie diety ketogenicznej prowadzi do istotnych zmian w składzie mikroflory jelitowej, obejmujących zmniejszenie liczebności bakterii fermentujących węglowodany, takich jak Bifidobacterium, Faecalibacterium prausnitzii i Roseburia spp., oraz wzrost udziału bakterii z rodzajów Bacteroides, Parabacteroides i Akkermansia. Zmianom tym często towarzyszy obniżenie produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA), zwłaszcza maślanu, co może negatywnie wpływać na funkcjonowanie bariery jelitowej. Jednocześnie u osób z otyłością, insulinoopornością i cukrzycą typu 2 obserwuje się poprawę parametrów metabolicznych, w tym redukcję masy ciała i obniżenie wskaźnika HOMA-IR. Korzystne efekty mikrobiotyczne i metaboliczne odnotowano również u pacjentów z padaczką lekooporną. Wnioskuje się, że wpływ diety ketogenicznej na mikrobiotę jelitową jest złożony i zależy od stanu zdrowia pacjenta, czasu stosowania diety oraz podaży błonnika pokarmowego. Długotrwałe stosowanie KD wymaga odpowiedniego bilansowania jadłospisu oraz monitorowania zmian zachodzących w mikrobiocie jelitowej.

The ketogenic diet (KD) is a dietary approach characterized by a very low carbohydrate intake, a high fat content, and a moderate amount of protein. In recent years, it has gained significant popularity not only in the treatment of drug-resistant epilepsy but also as an adjunct therapy for obesity, insulin resistance, type 2 diabetes, and certain neurological disorders. A growing body of research indicates that one of the key mechanisms of the ketogenic diet’s action is its impact on the composition and function of the gut microbiota. The aim of this chapter was to present the current state of knowledge regarding the impact of the ketogenic diet on the gut microbiota and to assess the significance of these changes for metabolic health. The analysis was conducted based on scientific publications from 2015-2025, available in the PubMed, Scopus, ScienceDirect, and Google Scholar databases. The results indicate that following a ketogenic diet leads to significant changes in the composition of the gut microbiota, including a reduction in the abundance of carbohydrate-fermenting bacteria, such as Bifidobacterium, Faecalibacterium prausnitzii, and Roseburia spp., and an increase in the proportion of bacteria from the genera Bacteroides, Parabacteroides, and Akkermansia. These changes are often accompanied by a decrease in the production of short-chain fatty acids (SCFAs), particularly butyrate, which may negatively affect the function of the intestinal barrier. At the same time, individuals with obesity, insulin resistance, and type 2 diabetes show improvements in metabolic parameters, including weight loss and a reduction in the HOMA-IR index. Beneficial microbiotic and metabolic effects have also been observed in patients with drug-resistant epilepsy. It is concluded that the effect of the ketogenic diet on the gut microbiota is complex and depends on the patient’s health status, the duration of the diet, and dietary fiber intake. Long-term use of the KD requires proper dietary balancing and monitoring of changes in the gut microbiota.