Co zostało ze spuścizny naszych dziadków – czy zabawy i gry tradycyjne warto popularyzować? / What Remains of Our Grandparents’ Legacy – Is It Worth Promoting Traditional Games and Activities?

dc.contributor.author Piech, Krzysztof
dc.contributor.author Piech, Ewa
dc.contributor.author Bodasińska, Anna
dc.contributor.author Klimiuk, Emilia
dc.date.accessioned 2026-11-06T10:19:30Z
dc.date.available 2026-11-06T10:19:30Z
dc.date.issued 2026
dc.description.abstract W rozdziale podjęta jest problematyka niematerialnego dziedzictwa kulturowego w postaci tradycyjnych zabaw i gier ruchowych na Południowym Podlasiu. Na podstawie analizy literatury przedmiotu oraz wyników badań terenowych (wywiadów z najstarszymi mieszkańcami regionu) przedstawiono bogaty repertuar form ludycznych funkcjonujących w środowisku wiejskim i miejskim w XX wieku. Wskazano na istotny wkład prac ks. Adolfa Pleszczyńskiego oraz Władysława Wiro-Kiro w dokumentowanie dawnych gier i zabaw, które stanowią cenne źródło wiedzy o kulturze lokalnej. Zebrany materiał empiryczny ukazuje znaczące zróżnicowanie form aktywności dziecięcej, obejmujące gry rzutne, bieżne, skoczne, naśladowcze oraz zabawy sezonowe, które były silnie powiązane z codziennym życiem społecznym i pracą w gospodarstwie. Jednocześnie wyniki badań potwierdzają proces stopniowego zaniku wielu tradycyjnych form zabaw w drugiej połowie XX wieku, przy jednoczesnym przetrwaniu wybranych gier w zmodyfikowanej postaci. W rozdziale zwrócono uwagę na współczesne znaczenie tradycyjnych zabaw i gier jako elementu dziedzictwa niematerialnego oraz ich potencjał w edukacji i aktywizacji ruchowej dzieci i młodzieży. Podkreślono potrzebę ich ochrony, popularyzacji oraz świadomego przekazu międzypokoleniowego. Wskazano również na możliwość wykorzystania tych form w edukacji szkolnej oraz działaniach instytucji kultury i rekreacji.
dc.description.abstract This chapter addresses the issue of intangible cultural heritage in the form of traditional games and physical play activities in Southern Podlasie. Based on an analysis of the relevant literature and the results of field research (interviews with the oldest inhabitants of the region), it presents a rich repertoire of ludic forms that functioned in both rural and urban environments during the 20th century. Particular attention is given to the significant contributions of Rev. Adolf Pleszczyński and Władysław Wiro-Kiro, whose work documenting traditional games and play activities constitutes a valuable source of knowledge about local culture. The collected empirical material reveals considerable diversity in children’s recreational activities, including throwing, running, jumping, imitative, and seasonal games, all of which were closely linked to everyday social life and work on family farms. At the same time, the research findings confirm the gradual decline of many traditional forms of play during the second half of the 20th century, while demonstrating the survival of selected games in modified forms. The chapter also highlights the contemporary significance of traditional games and play activities as an element of intangible cultural heritage and emphasizes their potential for education and the promotion of physical activity among children and young people. The need for their protection, popularization, and conscious intergenerational transmission is underscored. Furthermore, the chapter points to the possibilities of incorporating these traditional forms into school education as well as into the activities of cultural and recreational institutions. en
dc.identifier.isbn 9788368103434
dc.identifier.uri https://doi.org/10.29316/9788368103434_4
dc.identifier.uri https://hdl.handle.net/20.500.13044/2684
dc.language.iso pl
dc.publisher Akademia Bialska im. Jana Pawła II
dc.subject niematerialne dziedzictwo kulturowe pl
dc.subject zabawy i gry tradycyjne pl
dc.subject aktywność ruchowa pl
dc.subject Podlasie pl
dc.subject intangible cultural heritage en
dc.subject traditional games and play activities en
dc.subject physical activity en
dc.subject Podlasie en
dc.title Co zostało ze spuścizny naszych dziadków – czy zabawy i gry tradycyjne warto popularyzować? / What Remains of Our Grandparents’ Legacy – Is It Worth Promoting Traditional Games and Activities?
dc.type Book chapter
Pliki
Oryginalny pakiet
Aktualna strona 1 - 1 z 1
Miniatura obrazu
Nazwa:
Co zostało ze spuścizny naszych dziadków.pdf
Rozmiar:
875.41 KB
Format:
Adobe Portable Document Format
Opis:
Pakiet licencji
Aktualna strona 1 - 1 z 1
Brak dostępnej miniatury
Nazwa:
license.txt
Rozmiar:
652 B
Format:
Item-specific license agreed to upon submission
Opis: